REKLAM

Tezkire Çeşitli kimselerin biyografilerini veren kitap. Kısa pusula. Herhangi bir iş için izin verildiğini bildiren hükümetin verdiği kağıt. Askerin görevini bitirdiğini terhis olduğunu bildiren belge. Özellikle şairlerin hayatlarıyla şiirlerinden söz eden eser. Bunlardan başka manalara da gelen bu kelimenin günümüzde kullanılışı çok azalmış ve daha çok izin tezkiresi, mazeret tezkiresi, terhis tezkiresi gibi bazı resmi belgelerin adlarında veya “tezkire almak, tezkiresini eline vermek” gibi sözlerde kalmıştır. Kelimenin halk arasındaki kullanılışı daha çok tezkere veya teskere şeklindedir.

Tezkire kelimesi, eski kültürümüzde tarihi ve edebi bir terim olarak da kullanılmaktadır. İslamiyetin kabulünden 19. asır sonlarına kadarki kültür hayatımızda, din-tasavvuf, fen, sanat ve Özellikle edebiyat sahasında tanınmış şahısların hayatlarından ve eserlerinden söz eden biyografik eserlere tezkire denir. Bu eserleri “alimler ve şairler ansiklopedisi” şeklinde tarif etmek de mümkündür.

HOCA DEHHANÎ

13. yüzyılda.

Horasan'dan Anadolu'ya geldi. Selçuklu sarayında yaşadı. Divan şiirinin ilk temsilcisi.

- Eserleri: 1 Selçuklu Şehnamesi

2. Bir kaside

3. Dokuz gazel

KADI BURHANETTİN

1344- 1398.

Eretnaoğulları'nda vezir.

Sivas sultanı oldu.

Bilgin.

Din dışı konuları önemsiyor.

- Tuyuğ biçiminin önemli temsilcisi.

Hece ve aruzla yazdı.

- Eserleri: Türkçe Divan

• 1.500 gazel

• 119 tuyuğ

• 20 rubai

• Müfretler


Soru
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yükleme sorulan "ne" sorusunun yanıtı nesne değildir?
A) Yalnızlık, onu iyice bunaltmıştı.
B) Dün babasından da para almış.
C) Annesi ona masal anlatırdı.
D) Dedesi, pazarda yumurta satardı.
E) Arkadaşım, ilginç bir şey söyledi.

1. Bir arsada Baki nice üstada yetişti

Âlemde bugün ona bir üstat yetişmez

Bu beyit kasidenin hangi bölümünden alınmış olabilir?

A) Nesib B) Tegazzül C) Fahriye

D) Dua E) Girizgâh

2. Aşağıdakilerden hangisi, bir mesneviden alınmış olabilir?

A) Saldı gönül illerine afeti

Kurdu ırmağını göz otağına

B) Döktü omuzdan poşu saçağını

Açtı gönüller deli bayrağını

C) Ay yenisi gökte ne Ülker satar

Değmeyecek kestiği tırnağını

D) İçip içip kendi elinden anın

Duramayıp öpmüşüm ayağını

E) Gözceğizim boyamak ister benim

Al boyanıp kan ile dudağını

3. Aşağıdakilerin hangisinde bilgi yanlışı vardır?

A) Hz Muhammed'i övmek için yazılan şiirlere naat denir.

B) Müstezat, gazelin her dizesine yarım dize eklen­mesiyle oluşur.

C) Biyografi türüyle benzerlik gösteren eserlere Divan edebiyatında münşeat denir.

D) Kasidenin yanı sıra terkib-i bent gibi nazım biçimleriyle de mersiye yazılabilir.

E) Velayetnâme, ermiş kişilerin, evliyaların yaşamla­rını anlatan eserlerdir.

1. Gülşehri'nin din ve tasavvuf konularını işleyen Feleknâme adlı eseri dışında Türkçeye bir kuş di­li inceliği, ahengi kazandıracağını söylediği....... eseri de vardır. Bu eser, Eski Anadolu Türkçesi-nin şaheserlerindendir. Mesnevi tarzında yazıl­mıştır; içinde tasavvufi hikâyeler vardır. İranlı şa­ir Feridüddin-i Attâr'ın kaleme aldığı eser, Gül-şehri tarafından dilimize çevrilmiştir. Gülşehri, At­târ'ın eserini esas alıp ilavelerle genişleterek 4 bin beyitlik bu eseri oluşturmuştur.

Bu parçadaki boşluğa aşağıdakilerin hangisi­nin getirilmesi uygundur?

A) Harnâme B) Çarhnâme

C) Siham-ı Kaza D) Mantıku't Tayr

E) Mesnevi

2. Şeyhi, 126 beyitten oluşan........adlı mesnevide öküz olmaya özenen bir eşeğin ibretli hikâyesini anlatmıştır. Öküz ile eşeğin insanı simgelediği düşünülürse eseri bir hiciv örneği saymak müm­kündür. Şeyhi bu mesnevide yalın bir dil kullan­mıştır. Alegorik tarzda yazılmış eserde eşek, elin-dekilerle yetinmeyip emek sarf etmeden hak et­mediklerine sahip olmak isteyen insanları sem-bolleştirir. Bu yolla insanlara öğüt vermek amaç­lanır.

Bu parçadaki boşluğa aşağıdakilerin hangisi getirilmelidir?

A) Harnâme B) Hayrâbât

C) Leyla vû Mecnun D) Tazarrunâme E) Seyahatname

3. Mercimek Ahmet'in Türkçeye böyle sade bir ne­sirle çevirdiği ......Ziyâriler Devleti Emirlerinden biri tarafından XI. yüzyıl sonlarında yazılmış bir nasihatnâmedir. Eser bu kişi tarafından kendi oğ­lu Giylân Şah'a hitaben yazılmış, içindeki öğütler bu genç şehzadeye verilmiştir.

Bu parçanın boşluğuna aşağıdaki eser adları­nın hangisi getirilmelidir?

A) Kaabusnâme B) Saltuknâme

C) İbtida-nâme D) Sefaretnâme

E) Mesnevi