REKLAM

SANAT

Fırtınayı andıran orkestra sesleri
Bir ürperiş getirir senin sinirlerine,
Istırap çekenlerin acıklı nefesleri
Bizde geçer en hazin bir musiki yerine!

Sen anlayan bir gözle süzersin uzun uzun
Yabancı bir şehirde bir kadın heykelini;
Biz duyarız en büyük zevkini ruhumuzun
Görünce bir köylünün kıvrılmayan belini...

Başka sanat bilmeyiz, karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz.
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz.
Faruk Nafiz Çamlıbel

Unsurları sıfat tamlaması olan Belirtili İsim Tamlaması


Belirtisiz İsim Tamlaması

 

Sıfat Tamlaması

 

Geçişli fiil

 

Sıfat -fiil

 

Zarf-fiil

 

İsim-fiil

 

Unsurları yer değiştirmiş Belirtili İsim Tamlaması

 

Edilgen fiil

 

Bileşik fiil

 

S1. Şemada belirtilenlere yukarıdaki şiirden birer örnek yazınız. (2.10:20 puan)


 

S2.Yukarıdaki şiirde kullanılan anlatım biçiminin özelliklerini yazınız. (2.5:10 puan)

 

………………………. anlatımın özellikleri:

1………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

3……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

4. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

5…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..


S3. Aşağıdaki cümlelerde bulunan belgisiz sıfat görevindeki kelimeleri belgisiz zamir; belgisiz zamir görevindekileri de belgisiz sıfat olarak birer cümlede kullanınız. (2.5:10 puan)

Sözlerin hiçbiri kulağına girmiyordu.



Bazı insanların değişmez prensipleri vardır.

Yerinden kalkıp ötekilerin yanına gitti.

 


 


Birkaçı kenarda oturmuş oyun oynuyordu.

Tümü bu soruyu yapmıştır.


S4. Tablodaki fiillerin çatısını özne ve nesne açısından inceleyerek rakamlarla adlandırınız.(Birden fazla rakam kullanabilirsiniz. Kullanacağınız rakamlar cümlelerin başında verilmiştir. Örn. (1-V) (1.10:10 puan)

I-Bu yazılıya iyi hazırlandım.

Geçişsiz fiil ( )

II-Arkadaşlar yazılıda bakışıyorlar.

Edilgen fiil ( )

III-Yazılıda bazı soruları görmemiş bile.

Etken fiil ( )

IV-Zor sorular sorulmuş.

Geçişli fiil ( )

V-Öğretmen, sorularla bizi güldürdü.

İşteş fiil ( )

VI-Yazılım iyi geçince sevindim.

Oldurgan fiil ( )

VII-Arkadaşım bana beş aldırttı.

Ettirgen fiil ( )

VIII-Yazılıdan en yüksek notu ben aldım.

Dönüşlü fiil ( )

 

 

S5.Tablolardaki metinlerde kullanılan anlatım biçimlerini ve bu anlatım biçimlerinin beşer özelliğini altlarına yazınız (3.5:15 puan) AAAAA

 

Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol.
Şefkat ve merhamette güneş gibi ol.
Başkalarının kusurunu örtmede gece gibi ol.
Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol.
Tevazu ve alçakgönüllülükte toprak gibi ol.
Hoşgörürlükte deniz gibi ol.
Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol.

Hz. Mevlana


Türkler, kurultayın bu kararı üzerine, Ergenekon'dan çıkmak için yol aradılar; bulamadılar. O zaman bir demirci dedi ki: "Bu dağda bir demir madeni var. Yalın kat demire benzer. Demirini eritsek, belki dağ bize geçit verir." Gidip demir madenini gördüler. Dağın geniş yerine bir kat odun, bir kat kömür dizdiler. Dağın altını, üstünü, yanını, yönünü odun-kömürle doldurdular. Yetmiş deriden yetmiş büyük körük yapıp, yetmiş yere koydular. Odun kömürü ateşleyip körüklediler. Tanrı'nın yardımıyla demir dağ kızdı, eridi, akıverdi. Bir yüklü deve çıkacak denli yol oldu. Ergenekon Destanı’ndan

………………….. Anlatımın Özellikleri:

*………………………………………………………..

*…………………………………………………………

*………………………………………………………….

*…………………………………………………………..

*………………………………………………………….


………………………………… Anlatımın Özellikleri:

*………………………………………………………………………………………

 

*………………………………………………………………………………………

 

*…………………………………………………………………………………….

 

*…………………………………………………………………………………..

 

*……………………………………………………………………………………

 

 

S6. Aşağıdaki cümlelerde verilen yargılar doğru ise “D“ yanlış ise “Y“ yazınız. (1.5:5p) AAAAA

* Açıklayıcı betimlemede amaç sanat yapmaktır. ( )

* Coşku ve heyecana bağlı anlatımın bir diğer adı da lirik anlatımdır. ( )

* ‘Tahta kaşık’ söz grubu bir sıfat tamlamasıdır. ( )

* Öyküleyici anlatımda olay, kişi, mekân ve zaman gibi ortak öğeler bulunur. ( )

* ‘Dalgakıran’ sözcüğü isim+fiilden oluşmuş bir birleşik isimdir. ( )

S7. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun sözcükleri yazınız (3+3+2+2=10 puan)

* Heyecan, mutluluk veya mutsuzluk ifade eden; dinî duyarlılık, derin düşünce, yüceltme gibi hâlleri dile getiren söz öbeklerini ………………. anlatımda çokça kullanılır.

* ………………………… anlatımda tarihi olay ve kişilikler ele alınır.

* ………………………………. anlatım, okuyucuyu bir iş yapmaya, bir eylemde bulunmaya, bir davranışı gerçekleştirmeye zorlar.

* …………………………… metinlerde, söz sanatlarına, dilin bünyesine mal olmamış yan anlam ifade eden kelime ve kelime gruplarına yer verilmez.

“Ben, okula geldiğim her sabah, sınıfa çıkmadan önce okul kantinine uğrar, mutlaka kantinden yiyecek bir şeyler alırım.”

S8. Yukarıdaki cümlede gereksiz kullanılan üç sözcük, hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? (5p)

A) ben – kantinden - mutlaka B) ben - okul - önce C) ben – bir şeyler - mutlaka D)ben – önce -mutlaka E)ben – yiyecek - mutlaka

 

S9. “En sevdiği çiçeklerden kocaman bir buket yaptırıp ona götürmeyi düşünüyordu.” cümlesindeki fiilimsiler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (5p)

A) Tüm fiilimsiler sıfat fiildir. B) Fiilimsiler sırasıyla sıfat fiil, bağfiil ve isim fiildir. C)İlk ikisi sıfat fiil, sonuncusu isim fiildir.

D) İki fiilimsi kullanılmıştır. E) Sıfat fiil, isim görevindedir

 

I.Kadın yıllardır yaşadığı bu evden atıldı.

II. Kadın, oğlunun ölümü üzerine tamamen yıkıldı.

S10. Bu iki cümle için aşağıdakilerden söylenenlerden hangisi doğrudur? (5p)

A) Birinci dönüşlü, ikinci etken B) Birinci edilgen, ikinci işteş C)Birinci edilgen, ikinci dönüşlü D)Birinci etken, ikinci edilgen E) Her ikisi de dönüşlü

11.Geçişli iken geçişlilik derecesi artırılan eylemlere ettirgen; geçişsizken geçişli yapılan eylemlere oldurgan eylem adı verilir.

Aşağıdakilerin hangisinde hem ettirgen, hem oldurgan eylem vardır? (5p)

A) Arkadaşımı kandırdım. / Paramı düşürmüşüm. B) Bakışlarımı kaçırdım./ Bu kafayı değiştir. C)Dert insanı söyletir./ Aşk ağlatır.

D) Sınıfı coşturdu. / Paraları yürütmüşler. E)Arkadaşımı arattım. / Telefonda ağlattım.

 

Not: Süre 1 ders saatidir. Başarılar dilerim.

 

CEVAPLAR

SANAT

Fırtınayı andıran orkestra sesleri
Bir ürperiş getirir senin sinirlerine,
Istırap çekenlerin acıklı nefesleri
Bizde geçer en hazin bir musiki yerine!

Sen anlayan bir gözle süzersin uzun uzun
Yabancı bir şehirde bir kadın heykelini;
Biz duyarız en büyük zevkini ruhumuzun
Görünce bir köylünün kıvrılmayan belini...

Başka sanat bilmeyiz, karşımızda dururken
Yazılmamış bir destan gibi Anadolu’muz.
Arkadaş, biz bu yolda türküler tuttururken
Sana uğurlar olsun... Ayrılıyor yolumuz.
Faruk Nafiz Çamlıbel

Unsurları sıfat tamlaması olan Belirtili İsim Tamlaması

Bir köylünün kıvrılmayan belini...

Belirtisiz İsim Tamlaması

Orkestra sesleri

Sıfat Tamlaması

Başka sanat, bir köylü, acıklı nefes, bir ürperiş

Geçişli fiil

Getirir, geçer, duyarız, bilmeyiz

Sıfat -fiil

Andıran, kıvrılmayan, anlayan

Zarf-fiil

Dururken,  tuttururken, görünce

İsim-fiil

Ürperiş

 

Unsurları yer değiştirmiş Belirtili İsim Tamlaması

En büyük zevkini ruhumuzun

Edilgen fiil

Ayrılıyor

Bileşik fiil

Uğurlar olsun, Türküler tutturmak

S1. Şemada belirtilenlere yukarıdaki şiirden birer örnek yazınız. (2.10:20 puan)                                    

S2.Yukarıdaki şiirde kullanılan anlatım biçiminin özelliklerini yazınız. (2.5:10 puan)

 

Lirik anlatımın özellikleri:

1.Lirik anlatımda dil “heyecana bağlı işlev”de kullanılır.

2.Coşku ve heyecana bağlı anlatım daha çok şiir, roman, hikâye, tiyatro türlerinde kullanılır.

3.Öyküleyici anlatımda bir olay ve durumun anlatılması; betimleyici anlatımda kişi, durum ve varlıkların betimlenmesi; lirik anlatımda ise duyguların ifade edilmesi esastır.

4. Coşku ve heyecana bağlı anlatımlarda kelimeler daha çok mecaz ve yan anlamda kullanılır.

5.Öyküleyici anlatımlarda olay ve durumlar anlatılırken duygusal düşünceler katılmaz. Coşku ve heyecana bağlı anlatımda duygular ve içinde bulunulan ruh hali yansıtılır.


S3. Aşağıdaki cümlelerde bulunan belgisiz sıfat görevindeki kelimeleri belgisiz zamir; belgisiz zamir görevindekileri de belgisiz sıfat olarak birer cümlede kullanınız. (2.5:10 puan)

Sözlerin hiçbiri kulağına girmiyordu.

Hiçbir söz kulağına girmiyordu.

Bazılarının değişmez prensipleri vardır.

Bazı insanların değişmez prensipleri vardır.

Yerinden kalkıp ötekilerin yanına gitti.

Yerinden kalkıp öteki çocukların yanına gitti.

 

Birkaç çocuk kenarda oturmuş oyun oynuyordu.

Birkaçı kenarda oturmuş oyun oynuyordu.

Tümü bu soruyu yapmıştır.

Tüm arkadaşlar bu soruyu yapmıştır.

S4. Tablodaki fiillerin çatısını özne ve nesne açısından inceleyerek rakamlarla adlandırınız.(Birden fazla rakam kullanabilirsiniz. Kullanacağınız rakamlar cümlelerin başında verilmiştir. Örn. (1-V) (1.10:10 puan)

I-Bu yazılıya iyi hazırlandım.

Geçişsiz fiil   (  1   )

II-Arkadaşlar yazılıda bakışıyorlar.

Edilgen fiil     ( 4     )

III-Yazılıda bazı soruları görmemiş bile.

Etken fiil       (  8    )

IV-Zor sorular sorulmuş.

Geçişli fiil      (  3    )

V-Öğretmen, sorularla bizi güldürdü.

İşteş fiil        (  2    )

VI-Yazılım iyi geçince sevindim.

Oldurgan fiil  ( 5     )

VII-Arkadaşım bana beş aldırttı.

Ettirgen fiil    (  7    )

VIII-Yazılıdan en yüksek notu ben aldım.

Dönüşlü fiil    (  6    )

 

 

 

AAAAAA                                             AAAAAA                                         AAAAAA                                                     AAAAAA

S5.Tablolardaki metinlerde kullanılan anlatım biçimlerini ve bu anlatım biçimlerinin beşer özelliğini altlarına yazınız (3.5:15 puan)   AAAAA

 

Cömertlik ve yardım etmede akarsu gibi ol.
Şefkat ve merhamette güneş gibi ol.
Başkalarının kusurunu örtmede gece gibi ol.
Hiddet ve asabiyette ölü gibi ol.
Tevazu ve alçakgönüllülükte toprak gibi ol.
Hoşgörürlükte deniz gibi ol.
Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol.

Hz. Mevlana


Türkler, kurultayın bu kararı üzerine, Ergenekon'dan çıkmak için yol aradılar; bulamadılar. O zaman bir demirci dedi ki: "Bu dağda bir demir madeni var. Yalın kat demire benzer. Demirini eritsek, belki dağ bize geçit verir." Gidip demir madenini gördüler. Dağın geniş yerine bir kat odun, bir kat kömür dizdiler. Dağın altını, üstünü, yanını, yönünü odun-kömürle doldurdular. Yetmiş deriden yetmiş büyük körük yapıp, yetmiş yere koydular. Odun kömürü ateşleyip körüklediler. Tanrı'nın yardımıyla demir dağ kızdı, eridi, akıverdi. Bir yüklü deve çıkacak denli yol oldu. Ergenekon Destanı’ndan

Emredici Anlatımın Özellikleri:

1.Dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır.

2.Emir, telkin, öneri anlamı taşıyan ifadeler yer verilir.

3.Öğretici ve açıklayıcı yönleri vardır.

4.Cümlelerde fiiller hâkimdir.

5.Uyulması beklenen bir üslubu vardır.(Zorlama anlamı vardır)

6.Sosyal hayatın düzenlenmesinde emredici anlatım kullanılır.

7.Trafik kuralları, bazı eşyaların kullanma kılavuzları, ilaçların kullanma kılavuzları emredici anlatıma örnek verilebilir.


Destansı(epik) Anlatımın Özellikleri:

1.Olağanüstü olaylar ve kişiler anlatılır.

2.Destan türünün yiğitçe havası vardır.

3.Yapıp etmeler yani fiiller ön plandadır.

4.Tarihi konular ve kahramanlıklar işlenir.

5.Etkileyici bir özellik taşır.

6.Sürekli hareket vardır.

7.Kelimeler mecaz ve yan anlamlarda kullanılabilirler.

8 Şiir, destan roman, hikâye, tiyatro, destansı anlatımın kullanıldığı türlerdir.

9.Anlatımda abartıya yer verilebilir.

10.Sanatlı bir dil kullanılır.

 

 

 

 

S6. Aşağıdaki cümlelerde verilen yargılar doğru ise “D“ yanlış ise “Y“ yazınız. (1.5:5p)                                                     AAAAA

* Açıklayıcı betimlemede amaç sanat yapmaktır. (Y)

* Coşku ve heyecana bağlı anlatımın bir diğer adı da lirik anlatımdır. (D)

* ‘Tahta kaşık’ söz grubu bir sıfat tamlamasıdır. (Y)

* Öyküleyici anlatımda olay, kişi, mekân ve zaman gibi ortak öğeler bulunur. (D)

*  ‘Dalgakıran’ sözcüğü isim+fiilden oluşmuş bir birleşik isimdir. (Y)

S7. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere uygun sözcükleri yazınız (3+3+2+2=10 puan)

* Heyecan, mutluluk veya mutsuzluk ifade eden; dinî duyarlılık, derin düşünce, yüceltme gibi hâlleri dile getiren söz öbeklerini lirik anlatımda çokça kullanılır.

* Öyküleyici anlatımda tarihi olay ve kişilikler ele alınır.

* Emredici anlatım, okuyucuyu bir iş yapmaya, bir eylemde bulunmaya, bir davranışı gerçekleştirmeye zorlar.

* Öğretici metinlerde, söz sanatlarına, dilin bünyesine mal olmamış yan anlam ifade eden kelime ve kelime gruplarına yer verilmez.

“Ben, okula geldiğim her sabah, sınıfa çıkmadan önce okul kantinine uğrar, mutlaka kantinden yiyecek bir şeyler alırım.”

S8. Yukarıdaki cümlede gereksiz kullanılan üç sözcük, hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? (5p)

A)  ben – kantinden - mutlaka B) ben - okul - önce C) ben – bir şeyler - mutlaka D)ben – önce -mutlaka E)ben – yiyecek - mutlaka

 

S9. “En sevdiği çiçeklerden kocaman bir buket yaptırıp ona götürmeyi düşünüyordu.” cümlesindeki fiilimsiler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (5p)

A)       Tüm fiilimsiler sıfat fiildir.  B) Fiilimsiler sırasıyla sıfat fiil, bağfiil ve isim fiildir. C)İlk ikisi sıfat fiil, sonuncusu isim fiildir.

D)    İki fiilimsi kullanılmıştır.     E) Sıfat fiil, isim görevindedir

 

I.Kadın yıllardır yaşadığı bu evden atıldı.

II. Kadın, oğlunun ölümü üzerine tamamen yıkıldı.

S10. Bu iki cümle için aşağıdakilerden söylenenlerden hangisi doğrudur? (5p)

A) Birinci dönüşlü, ikinci etken B) Birinci edilgen, ikinci işteş C)Birinci edilgen, ikinci dönüşlü D)Birinci etken, ikinci edilgen E) Her ikisi de dönüşlü

11.Geçişli iken geçişlilik derecesi artırılan eylemlere ettirgen; geçişsizken geçişli yapılan eylemlere oldurgan eylem adı verilir.

Aşağıdakilerin hangisinde hem ettirgen, hem oldurgan eylem vardır? (5p)

A)       Arkadaşımı kandırdım. / Paramı düşürmüşüm.    B) Bakışlarımı kaçırdım./ Bu kafayı değiştir. C)Dert insanı söyletir./ Aşk ağlatır.

D)    Sınıfı coşturdu. / Paraları yürütmüşler. E)Arkadaşımı arattım. / Telefonda ağlattım.

SORULAR

  1. “ Tavan arasına, yukarı sofa ve odalara dizilmiş çamaşır leğenleri, tencereler, boş konserve kutuları yağmurun altında tıngırdıyor; bir çocuk sesinin ağladığı işitiliyordu. Bu ağlayan çocuk Ayşe idi. Büyükler pençelerinin zoruyla parayı aralarında paylaşmışlar; onun ne zamandan beri istediği ipek bir elbise ile bir çift rugan iskarpin alınmamıştı.”

Paragrafta anlatım türlerinden hangisi kullanılmıştır?                                    (10 puan)

  1. Betimleme türünün kullanıldığı kısa bir metin oluşturunuz?                         (20 puan)
  2. Emredici anlatımın özelliklerini yazınız?                                                      (10 puan)
  3. FORSA

“ İhtiyar sevincinden bayılmıştı. Kendisine gelince oğlu ona:

── Ben karaya cenk için çıkıyorum. Sen gemide rahat kal, dedi.

Eski kahraman kabul etmedi.

── Hayır. Bende beraber cenge çıkacağım.

── Çok ihtiyarsın baba.

── Fakat kalbim kuvvetlidir.

── Rahat et! Bizi seyret!

── Kırk senedir dövüşe hasretim.

Oğlu:

── Vurulursun! Vatana hasret gidersin, diye onu gemide bırakmak istedi.

Kara Memiş, o vakit birdenbire gençleşmiş bir kaptan gibi doğruldu. Duramıyordu. Kalkan, kılıç istedi sonra gemide sallanan sancağı göstererek:

── Şehit olursam bunu üstüme örtün! Vatan, al bayrağın dalgalandığı yer değil midir, dedi.”

Ömer SEYFETTİN

Yukarıdaki hikâyenin kişi, zaman ve mekân unsurlarını yazınız.                             (10 puan)


2006–2007 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 10. SINIFLAR DİL VE ANLATIM–1I DERSİ II. DÖNEM 2/3. YAZILI YOKLAMA SORULARIDIR:

AAAA

Adı-Soyadı:

Sınıf:/ No:

 

1-Aşağıdakilerden hangisinde “yönelme ve bulunma” durum eklerini almış sözcükler kullanılmıştır?

A)      Düşüncelerimi senden saklayacak değilim.

B)       Dün gece parkta uzun uzun konuştuk.

C)       Bu dünyada sana uygun eş bulamayacağız.

D)      Yoldan geçenleri kızdırıyor, rahatsız ediyordu.

E)       Beni hâlâ tanımadın demek ki!

 

2-“-ler” eki aşağıdaki cümlelerin hangisine “benzerlik” anlamı katmıştır?

A)      İngilizler, Çanakkale’de büyük bir yenilgiye uğradılar.

B)       Fare, kemirgenler sınıfından küçük bir hayvandır.

C)       Dün gece Banular’da bir davet vardı.

D)      Bizler bu vatanın gerçek sahipleriyiz.

E)       Bugün dünyalar kadar iş beni bekliyor.

………………2009-2010 ÖĞRETİM YILI 11/F SINIFI DİL VE ANLATIM DERSİ II.DÖNEM I.YAZILISINAV SORULARIDIR.

1.Aşağıdaki yargıların karşısına doğru ise ( D ); yanlış ise ( Y ) yazınız.

*Mehmet Kaplan ve Cemil Meriç Milli Edebiyat dönemi eleştiri yazarlarıdır. (   )

*Makalede üçüncü tekil anlatım yer almaz. (   )

*Ahmet Haşim deneme türünde eser vermiştir.(   ) muhteva.com  yazilisorulari.net

*Edebi fıkralar günlük olayları ele alsalar da üslupları itibarıyla kalıcıdır.(  )

*Sohbette nükteli sözlere, herkesin bildiği fıkralara, atasözü  ve halk deyişlerine yer verilir.(   )