REKLAM

DESTAN

HOMEROS (M.Ö. 9. yy.)

Batı Edebiyatı'nın ilk büyük eserleri sayılan İlyada ve Ddyssea destanlarının ya­ratıcısı veya derleyicisidir.

Yaşamı hakkında çok az bil­gi vardır. 9. yüzyılda da Batı Anadolu'da büyük ihtimalle Smyrna'da (bugünkü adıyla İzmir) yaşadığı da ileri sürülür.

Hayatıyla ilgili bir başka rivayet ise kör olduğudur. Fakat destanlarındaki betimlemelerin canlılığın­dan, destanlarını yazdığında kör bile olsa bir za­manlar gözlerinin gördüğü anlaşılır



DİDAKTİK ŞİİR

HESİODOS (M.Ö. 8. yy.)

Didaktik şiirin kurucusudur.

İyonyalıdır, çobanlık yaparak hayatını kazanmıştır.

Yazdığı iki büyük eseri 'İşler ve Günler' ve 'Tanrıların Do­ğuşu' (Theogonie) ile ün ka­zanmıştır. 'Tanrıların Doğuşu adlı eserinde Tanrı soylarını saymış, tanrıların yetki ve şeref alanlarını belirlemiş ve kişiliklerini betimlemiştir. 'İşler ve Günler' adlı eserinde ise, yılın çeşitli dönemlerinde ne gibi işlerin yapılması gerektiği ve bunların üstesinden nasıl gelineceği konusunda ayrıntılı bilgiler vermiştir.



AİSOPHOS (Ezop)

M.Ö. VI. yy.'da yaşadığı sanılır.

Fabl türünün kurucusu olup kahramanları hayvanlar olan masallarıyla büyük ün kazan­mıştır.

Yaşamıyla ilgili bilgiler kesin değildir.

"Ezop Masalları" XVII. yy. ya­ zarı La Fontaine'in fabllarına esin kaynağı olmuş­tur.



3. LİRİK ŞİİR

SAPPHO (M.Ö. 6. yy.)

Lirik şiirin kurucusu sayılan bu kadın şair, aşk temasını işledi­ği şiirleriyle ünlüdür.

Midilli adasında yaşadığı bilin­mektedir.



4. TRAGEDYA

AİSKHYLOS (M.Ö. 525 - 456)

İlk büyük tragedya şairidir. Eski Yunan tiyatrosunda sahnede ikinci oyuncuyu kul­lanmayı ilk kez uygulayan ki­şidir. Daha önce, 12 kişilik koro önünde, maskeli siyah ve mor giysili tek aktör oy­nardı... Böylece diyalog önem kazanmış, koronun önemini azaltmıştır.

Rivayet odur ki, kelliğinin kurbanı olmuş ve bir kartalın, kaya zannederek kafasına attığı kap­lumbağa yüzünden ölmüştür.

Başlıca eserleri: Agamemnon, Zincire Vurulmuş Prometheus, Yalvaran Kızlar, Thebai'ye Karşı Yediler



SOPHOKLES (MÖ. 495 - 406)

Antik Yunanda yaşamış en büyük klasik trajedi yazarıdır.

Aiskhylos'tan sonra tragedyaya bir oyuncu daha sokmuştur. Olayları tanrı katından insana indirgemiştir.

Aiskhylos ve Euripides ile Antik Çağ'da tiyatroya altın çağını yaşatmıştır. Kendi yazdığı oyunların birçoğunda da oynamıştır.

Yazdığı 120 oyunundan 18'i ödül almış, ama sadece yedisi günümüze dek gelebilmiştir.

Antighone, Kral Oidipus, Elektra en önemli eserleridir.



EURİPİDES (M.Ö. 480 - 406)

Atina'nın yetiştirdiği üçüncü büyük tragedya yazarıdır.

Eserleri tutkulu Atina halkı tarafından hak ettiği rağbeti görmemiş; bu yüzden onla¬ra küsüp hayatının büyük kısmını Salamis adasında bir mağarada geçirmiştir. Kendisini en çok eleşti¬renlerden biri komedya yazarı Aristophanes ol¬muştur.

Edebiyata en önemli katkısı oyunlarına gerçek karakterleri sokmasıyla olmuştur. Soylu krallar bile onun eserlerinde zaafları, hırsları ve korkularıyla gerçek birer insandırlar. Şair, Atina halkına o

denli yücelttikleri kahramanlarının gerçekte nasıl olduklarını göstermeye çalışmıştır.

Başlıca eserleri: İphigeneia, Elektra, Andromakhe



KOMEDYA

ARİSTOPHANES (M.Ö. 448 - 380)

♦ Eski Yunan edebiyatının en büyük komedya ustasıdır. Yaşadığı dönemin güncel konularına değinen komedileri günümüzde de sahnelenmektedir.

♦ Eserlerinde yalnızca izleyicileri güldürmekle kalmamış, döneminin ünlü politikacılarını ve düşünürlerini de alaycı bir tutumla eleştirmiştir. Örneğin "Bulutlar" adlı yapıtında başta Sokrates olmak üzere birçok aydını alay konusu yapmıştır.

44 komedisinden ancak on biri günümüze ulaşmıştır.

Başlıca eserleri: Atlılar, Eşek Arıları, Kuşlar, Bulutlar, Kurbağalar, Barış



Eski Yunan Edebiyatının Diğer İsimleri

MENANDROS Komedya .

PİNDAROS Lirik şiir

HERODOTOS Tarih

THUKYDİDES Tarih

KSENOPHON Tarih

DEMOSTHENES Söylev

PLATON Felsefe

Devlet, Şölen Sokrates'in Savunması

ARİSTOTELES Felsefe

Politika, Poetika

1. Goethe, Puşkin ve Shiller'in ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

A) Tanzimat döneminde eserlerinin Türkçeye çevril­miş olması

B) Aynı ülkenin yazarları olmaları

C) Romantizm akımının temsilcileri olmaları

D) Roman türünün kurucuları olmaları

E) Şiir türünde eser vermeleri

2. Ünlü "Denemeler" adlı kitabın yazarıdır. Latince yar­dımıyla tanıdığı eski kültürlerden, gözlemlerden, kendi yaşamsal deneyimlerinden yararlanılarak yazıldığı an­laşılan bu kitap, insanın özgür ve kuşkucu düşüncesini örneklemektedir. Kendinden giderek insanı inceleyen yazar, denemelerinde içtenliği, kısa ve yalın anlatımıy­la da dikkati çeker.

Yukarıda sözü edilen yazar aşağıdakilerden hangi­sidir?

A) Molière B) Montaigne

C) Dostoyevski

D) Daniel Dofoe

E) Shakespeare

BATI EDEBİYATI TARİHİ

Batı edebiyatlarının temelini Yunan ve Latin edebiyatla­rı oluşturur.

kısaca batı edebiyatçıları ve eserleri

YUNAN EDEBİYATI

Homeros
:Destan, "llyada" ve"Odysseia",
Hesiodos : Didaktik şiirin kurucusu sayılır, "İşler ve Günler", Theogonia (Tanrıların Yaratılışı) sanatçının günümüzde bilinen iki eseridir.
Sapho : Yunan edebiyatının en büyük lirik şairidir. Şiirlerinden günümüze 170 kadar küçük parça kalmıştır.
Aisopos : Fabl türünün kurucusudur.

Aiskhlos
: İlk büyük tragedya şairidir. "Yalvaran Kızlar", "Persler", "Thebai'ye Karşı Yediler", "Zincire Vurulmuş Prometheus","Oresteia,(Agamemnon,Kheophorui,Euminides)"

{reg} CEVAPLAR ALTTADIR {/reg}

Aşağıdaki sıra noktalı boşluklara ESKİ YU­NAN VE LATİN EDEBİYATI sanatçılarından uy­gun olanını getiriniz.

1. ..........didaktik şiirin kurucusudur.

2. ..........İlyada ve Odysseia adlı destanların derleyicisidir.

3. ..........Yunan edebiyatının en büyük lirik şairidir.

4. ..........Yunan edebiyatının fabl ustasıdır.

5. ..........Yunan edebiyatı tragedya şairlerinin ilkidir.

6. ..........Yunan edebiyatının ikinci büyük tragedya şairidir. Eserlerindeki insan tipi Tanrılara başkaldıran hakkını arayan kişiliklerdir.

7. ..........Yunan edebiyatının 3. büyük tragedya şa­iridir. Tragedyaya sahne düzeni, konu, dekor açı­sından yenilikler kazandırmıştır.

8. ..........Yunan edebiyatının ilk büyük komedya şa­iridir.

9. ..........Yunan edebiyatında tarih türünün kurucu­su kabul edilir.

10. S............A..........., P..............Yunan edebiyatının büyük felsefecileridir.

11.. ..........Latin edebiyatının büyük hatibidir.

12. .......... Latin edebiyatının pastoral ve lirik şiirde üstat ismidir.

13. ..........Latin edebiyatının büyük komedya şairidir.

14. ..........Latin edebiyatının ünlü tarihçisidir.

15. .......... Latin edebiyatının felsefe alanındaki bü­yük ismidir.

{pub} CEVAPLAR İÇİN ÜYE GİRİŞİ YAPIN {/pub}

{reg}

CEVAPLAR

Aşağıdaki sıra noktalı boşluklara ESKİ YU­NAN VE LATİN EDEBİYATI sanatçılarından uy­gun olanını getiriniz.

1. HESİODOS didaktik şiirin kurucusudur.

2. HOMEROS İlyada ve Odysseia adlı destanların derleyicisidir.

3. SAPPHO Yunan edebiyatının en büyük lirik şairidir.

4. AİSOPOS (EZOP) Yunan edebiyatının fabl ustasıdır.

5. AİSKHYLOS Yunan edebiyatı tragedya şairlerinin ilkidir.

6. SOPHOKLES Yunan edebiyatının ikinci büyük tragedya şairidir. Eserlerinde alınyazılarına boyun eğmeyen ve alınyazılarıyla mücadeleye girişen insanları ele almıştır.

7. EURİPİDİES Yunan edebiyatının 3. büyük tragedya şa­iridir. Tragedyaya sahne düzeni, konu, dekor açı­sından yenilikler kazandırmıştır.

8. ARİSTOPHANES Yunan edebiyatının ilk büyük komedya şa­iridir.

9. HERDOTOS Yunan edebiyatında tarih türünün kurucu­su kabul edilir.

10. SOKRATES, ARİSTOTALES, PLATON Yunan edebiyatının büyük felsefecileridir.

11 ÇİÇERO Latin edebiyatının büyük hatibidir.

12. VERGİLİUS Latin edebiyatının pastoral ve lirik şiirde üstat ismidir.

13. PLATUS Latin edebiyatının büyük komedya şairidir.

14. TACİTUS Latin edebiyatının ünlü tarihçisidir.

15. SENECA Latin edebiyatının felsefe alanındaki bü­yük ismidir.

{/reg}