REKLAM

FİİLLER (FİİLDE KİP, FİİLİN YAPISI, FİİLİMSİLER, FİİLDE ÇATI) ÖSS’DE ÇIKMIŞ SORULAR

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "etmek" sözcüğü yardımcı eylem olarak kullanılma­mıştır?

A) Bu konuda ona ancak sen yardım edebilir­sin.

B) Evde yoktuk; misafirlerimizi yolcu etmeye gitmiştik.

C) Bu ödülü çoktan hak ettiğini o da biliyordu.

D) Bu tablo sence on bin lira eder mi?

E) Bunu, birçok kez kendisinden rica ettim.

(1982-ÖSS)

 

2. Türkçede bileşik eylemler, ad soylu bir sözcük­le yardımcı eylemlerden oluşan öğelerdir.

Bu tanımın dışında kalan bileşik eylem, aşağıdakilerden hangisinde vardır?

A) Bunun böyle olacağını hissetmiştim.

B) Aceleye gerek yok, biraz sabret.

C) Nasıl oldu bilmem, birden ortadan kaybol­du.

D) Kaç gündür bu daracık yere hapsolduk.

E) Artık bastonsuz yürüyebiliyormuş.

(1982-ÖSS)

 

 

3. "Arkadaşınız bir gün önce otelden ayrıldı." cümlesinde görülen özne-yüklem ilişkisi, aşağıdaki cümlelerin hangisinde vardır?

A) Lokantada istediğiniz yerler ayrıldı.

B) Kendi isteğiyle emekliye ayrıldı.

C) Yıllık kârdan payınıza düşen para ayrıldı.

D) Fırtınada ağacın dalı gövdesinden ayrıldı.

E) Yol, ırmağın kıyısında ikiye ayrıldı.

(1982-ÖSS)

 

4. Aşağıdakilerin hangisinde, yapılmakta olan bir iş bildirilmektedir?

A) Yarın erkenden yola çıkıyoruz.

B) Verdiğin kitabı büyük bir zevkle okuyorum.

C) Küçük halam öbür gün bize geliyor.

D) Savaşta ölen dayımın adını, bana koyuyor­lar.

E) Çarşamba günü ölüyor, perşembe günü de gömüyorlar.

(1985-ÖSS)

 

5. Nesne alıp almadıklarına göre fiiller "geçişli" ve "geçişsiz" diye ikiye ayrılır. Neyi ve kimi sorula­rına cevap veren fiiller geçişli, bu sorulara ce­vap vermeyenler geçişsizdir.

Bu tanıma göre aşağıdaki cümlelerden han­gisinin yüklemi geçişli bir fiildir?

A) Onun sözlerine, arkadaşı sinirli sinirli gü­lüyordu.

B) Çocuklar, hava güzel olursa yarın maça gi­decekler.

C) Babasıyla istanbul'a gideceğine çok sevini­yor.

D) Siz de bizimle sinemaya gelmez misiniz?

E) Televizyondaki yeni diziyi izliyor musunuz?

(1987-ÖSS)

 

6. Aşağıdaki atasözlerinden hangisinin yükle­mi bir geçişli fiildir?

A) Araba devrilince yol gösteren çok olur.

B) Boş çuval ayakta durmaz.

C) Kurunun yanında yaş da yanar.

D) Gülü seven dikenine katlanır.

E) Ayağını yorganına göre uzat.

(1990-ÖSS)

 

7. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem, ge­reklilik kipindedir?

A) Çınar yeşili sundurmamda Bakmalıyım ayçiçeği tarlasına

B) Akçakavaklar ıslanırken

Örter bizi güz ananın yaprakları

C) İşte duruyor bir çocuk Mürdüm eriği gözleriyle

D) Bir yüce dağdan bir yüce dağa Dikmişim ışıklı direklerimi

E) Kırmızı alıç boncuğunu Alıp dizdim sevginin ipliğine

(1992-ÖSS)

 

8. Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcük, çatı bakımından ötekilerden farklı­dır?

A) Seni darıltmak istemiyorum.

B) Bu konuyu birlikle seçmiştik.

C) Seni durakta çok bekledim.

D) Onun için bu kadar üzülmemelisin.

E) Önerdiğin kitabı alacağım.

(1992-ÖSS)

 

9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin kipinde bir anlam kayması olmuştur?

A) Pazar günü gelmeye çalışacağım.

B) Sabahları erken kalkmayı sevmiyorum.

C) Yağmur yağdığı için gelememiş.

D) Söz verdi, yarın buraya uğrayacak.

E) İstanbul'a gitmekten vazgeçmişler.

(1994-ÖSS)

 

10. Çocuklar sıralarından kalktılar.

Bu cümlenin yüklemi çatı yönünden aşağıdakilerden hangisine benzemektedir?

A) Bozulan araba yolun ortasında durdu.

B) Tabloyu iki pencere arasındaki duvara astı.

C) Kitapları raflara güzelce yerleştirdi.

D) Yaşamındaki boşluğu hayvan sevgisiyle doldurmuştu.

E) O da ağabeyi gibi pilot olmayı çok istiyordu.

(1994-ÖSS)

 

11. Eşyalar yerleştirilince, otobüse yolcular da bin­di. Şoför, beklemeksizin kontağı açtı.-O sırada otobüs yazıhanesinden biri fırladı. Otobüse koşuyordu; soluk soluğa yetişti. Önümüzdeki tek boş yere oturdu. Çevresindekileri selamla­dı. Otobüsteki herkesi tanıyordu anlaşılan. Bu parçada bileşik zamanlı kaç fiil vardır?

A)1 B)2 C)3 D) 4 E) 5

(1996-ÖSS)

 

12. (I) Köşedeki masaya oturdu. (II) Eldivenlerini çıkarıp yanına koydu. (III) Usulca çantasını aç­tı. (IV) Küçük el aynasını çıkardı. (V) Yüzünü uzun uzun inceledi.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden han­gisinin yüklemi geçişsiz bir fiildir?

A)l. B) II. O) III. D) IV. E)V.

(1997-ÖSS)

13. Anneleri yaramazlık yapan çocuklara söylendi. Bu cümlenin yüklemiyle aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi arasında çatı yönünden benzerlik vardır?

A) Toplantıda önemli kararlar alındı.

B) Bayram bu yıl daha coşkulu kutlandı.

C) Okul arkadaşını karşısında görünce çok sevindi.

D) Üyelere verilen kartların tümü yenilendi.

E) Törende çağdaş ozanlardan şiirler okundu.

(2002-ÖSS)

 

14. Oyunda üç arkadaşın 1980'den bugüne kadar gelen birlikteliği, zaman zaman mizahi, zaman zaman da hüzünlü bir dil kullanılarak anlatılı­yor.

Bu cümleyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

A) İlgeç vardır.

B) Sıfat-fiil vardır.

C) Yüklem, çatısı bakımından etkendir.

D) Zarf tümlecinde ikileme yer almıştır.

E) Belgisiz sıfat kullanılmıştır.

(2003-ÖSS)

 

15. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen bağ-fiil, ötekilerden farklı bir sorunun yanı­tıdır?

A) Düşüncelerini hiç çekinmeden söylerdi.

B) Sorulan bütün yönleriyle düşünerek yanıtlı­yordu.

C) Sınavdan hemen sonra güle oynaya evine gitti.

D) İşi zamanında bitirmek için ölesiye çabalı­yordu.

E) Bence o buraya geleli çok değişti.

(2004-ÖSS)

 

116. Dünyanın en tanınmış orkestralarından biri olan bu grup, 18. yüzyıl bestecilerinin yapıtları­nı yorumluyor; ayrıca, unutulmuş veya az tanınan bestecilerin yapıtlarını buluyor ve seslen­diriyor.

Bu cümleyle ilgili olarak aşağıda verilenler­den hangisi yanlıştır

A) İşaret sıfatı vardır.

B) Sıfat-fiiller kullanılmıştır.

C) Zarf tümleci yoktur.

D) Türemiş sözcükler kullanılmıştır.

E) Yüklemler bileşik zamanlıdır.

(2004-ÖSS)

 

17. (I) İçine kapanmış olan Anadolu dağlan, ses­sizliğini, bilge dalgınlığında sürdürür zamanın akışı içinde. (II) Kendi dilince söyler türküsünü, kendi gönlünce sürer yaşamını. (III) Dağlar vardır, yüreğinden eski uygarlıklar gülümser çağımıza. (IV) İşte bundan dolayı birçok efsa­neyi bağrında yaşatır bizim Anadolu dağları. (V) Anadolu'nun en eski sahiplerinden şimdiki­lere değin onları anlatır bize.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisinin yüklemi, çatısı bakımından ge­çişsizdir?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E)V.

(2004-ÖSS)

 

18. (I) Yüzlerce kişinin girip çıktığı büyük bir mağa­zanın önündeki geniş alanda rastlamıştım ona. (II) İki karo arasından, ince bir toprak aralığın­dan uzatmıştı boynunu. (III) Arabaların park et­tiği yerde, taşlar arasında, işi neydi bu taçyaprakları solgun gelinciğin? (IV) Bol topraktan beslenemediği için yüzü solgun kalan o gelin­ciği getiriyorum gözlerimin önüne. (V) Her gün yüzlerce kişinin otomobilleriyle geçtiği alanda, kendi dünyasında, ama iyi ama kötü yaşayıp gidiyordu.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgi­li olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) I. cümle, bileşik bir fiil cümlesidir.

B) II. cümlenin yüklemi, öğrenilen (belirsiz) geçmiş zamanın hikâyesi ile çekimlenmiş-tir.

C) III. cümle, birden fazla dolaylı tümleç içeren sözde soru cümlesidir.

D) IV. cümle, içinde ad tamlaması bulunan bir devrik cümledir.

E) V. cümledeki "geçtiği" sözcüğü isim-fiil eki almıştır.

(2005-ÖSS)

 

19. (I) Ortalık ağır ağır aydınlanıyor, topraktan in­cecik buğular yükseliyordu. (II) Otlar ile pamuk fideleri daha ayırt edilemiyordu. (III) Az sonra güneş doğacak; kıpkırmızı, her yanı yakan bir güneş... (IV) Toprağa basamayacak, sıcaktan soluk alamayacak, bir fırının içine girmiş gibi kavrulacak insanlar. (V) Bütün bunlara karşın, güneşin doğuşu sabırsızlıkla bekleniyor. (VI) Güneş demek, yeni bir gün demek, umut de­mek.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgi­li olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

A) I. cümledeki "ağır ağır" ikilemesi zarftır.

B) II. cümledeki "ile" bağlaçtır.

C) III. cümledeki "kıpkırmızı" sözcüğü pekiştir­me sıfatıdır.

D) V. cümledeki "karşın" sözcüğü ilgeçtir.

E) VI. cümledeki "umut" sözcüğü kökü bakı­mından isim soyludur.

(2006-ÖSS)

 

20. (I) Kıyıları dantel dantel, tepeleri zeytinlerle süs­lü Orak Adası'nı geçtik. (II) Balıkçı kayıkları gü­neyli rüzgarlarla salınıp duruyordu. (III) Sonra Çökertme Koyu'nda öğle yemeği yedik. (IV) Kaptan demiri toplayıp koydan çıkarken türküde­ki Çökertme'nin burası olmadığını söyledi. (V) Yalıkavak beldesinin batı sahilindeki Geriş köyü­nün altına düşen bölgenin eski adı da Çökert-me'ymiş ve türkülere konu olan Halil oralıymış. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıda verilenlerden hangisi yanlış-tır?

A) I. cümledeki ikileme sıfat görevindedir.

B) II. cümlenin yüklemi bileşik zamanlıdır.

C) III. cümlede nesne ad tamlamasından oluş­maktadır.

D) IV. cümlenin yüklemi geçişsiz bir fiildir.

E) V. cümlede "da" ile "ve" sözcükleri bağlaçtır.

(2007-ÖSS)

 

21. Aşağıdaki cümlelerden hangisi, özne ve yüklem ilişkisi yönünden, ötekilerden ayrı bir özellik gösterir?

A) Olay duyulur duyulmaz köy halkı yollara dökülmüştü.

B) Hastanın uzun, ak saçları yüzüne dökül­müştü.

C) Kanaryanın tüyleri kafese dökülmüştü.

D) Şiddetli sıcaklardan sonra tahtaların boya­ları dökülmüştü.

E) Çöpler kısa sürede kent dışına dökülmüştü.

(1981-ÖYS)

 

22. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, ya­pılışı yönünden farklı bir özellik göstermek­tedir?

A) Çocukları çayırda güreşteriyordu.

B) Yağmur hızlı hızlı serpiştiriyordu.

C) Lokmaları çabuk çabuk atıştırıyordu.

D) Bir oraya, bir buraya koşuşturuyordu.

E) Birini bitirmeden ötekini yetiştiriyordu.

(1981-ÖYS)

 

23. "İnsan yutan kumsallarda tam üç yıl vatan için dövüştüler."

cümlesinde görülen özne yüklem ilişkisi aşağıdakilerden hangisinde vardır?

A) Bir süre sonra onlar da kalabalığa karıştılar.

B) Korkularından beton duvara iyice yapıştılar.

C) Sonunda bir küçük oda bulup oraya sığıştı­lar.

D) Tren kalkmak üzereyken soluk soluğa yetiş­tiler.

E) Sabaha değin bu sorunu uzun uzun tartıştı­lar.

(1982-ÖYS)

 

24. 'Anlattıkları şeylerin niteliğine göre fiiller, kılış fiileri (almak, taşımak, kazmak... gibi), durum fiileri (yatmak, susmak, durmak... gibi), oluş fi­ileri (doymak, uzamak, kararmak... gibi) diye adlandırılır.

Aşağıdakilerden hangisinde, yukarıda sözü edilen fiilerin tümü örneklendirilmektedir?

A) delmek, dizmek, ezmek

B) solmak, susmak, acımak

C) ağlamak, oturmak, büyümek

D) yolmak, kırmak, saçmak

E) atmak, kalkmak, sararmak

(1983-ÖYS)

 

25. "Yangın çok geçmeden söndürülmüştü."

cümlesindeki özne-yüklem ilişkisi aşağıda­kilerden hangisinde vardır?

A) O acılı haberi duyunca çok üzülmüştü.

B) Yüzbaşı Cemil, savaşın ilk gününde omzundan vurulmuştu.

C) Çocuk, yatağından kalkarak annesine sıkı sıkı sarılmıştı.

D) Ahmet Refik, yokuşun başına doğru yorul­muştu.

E) Onların bağırtılarını duydukça sinirleri iyice gerilmişti.

(1984-ÖYS)

 

26. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, eylem, is­tek kipindedir?

A) Yarın öğleden sonra bize gelsin.

B) Bu güzel havada biraz yürümeliyim.

C) Bugün İngilizce çalışalım.

D) Ödevlerinizi zamanında yapınız.

E) Yarın sabah erken kalk.

(1986-ÖYS)

 

27. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi, çatı bakımından öbürlerinden farklıdır?

A) Beğendiğim halı Kayseri'de dokunmuş.

B) Yılbaşı için bütün vitrinler süslenmiş.

C) Yerler daha yeni silinmiş.

D) Bulaşıklar çok iyi temizlenmiş.

E) Kardeşim yatmadan önce yıkanmış.

(1987-ÖYS)

 

28. Yüklemi geçişli fiil olduğu halde nesne kul­lanılmamış cümle, aşağıdakilerden hangisi­dir?

A) Dikkatli bakmayınca fark göremezsiniz.

B) Dikkatli bakmayınca fark bulamazsınız.

C) Dikkatli bakmayınca farkına varamazsınız.

D) Dikkatli bakmayınca farkında olamazsınız.

E) Dikkatli bakmayınca fark edemezsiniz.

(1987-ÖYS)

 

29. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin fiil kipin­de anlam kayması yoktur?

A) Tatilimi genellikle İzmir'de geçiriyorum.

B) Okula gitmek için hazırlanıyor.

C) Sen hiçbir sözünü tutmuyorsun.

D) Bugün arkadaşlar bize geliyorlar.

E) Yarın İstanbul'a gidiyorum.

(1987-ÖYS)

 

30. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi, gelecek zaman kipi anlamında kullanılma­mıştır?

A) Yarın geç mi gelirsin?

B) Akşamları bu saatte mi uyursun?

C) Mektubu sonra mı yazarsın?

D) Arkadaşını yarın mı ararsın?

E) Sabaha İstanbul'da mı oluruz?

(1989-ÖYS)

 

31. Arada sırada telefonla görüşüyoruz.

Bu cümlenin yüklemi çatı bakımından, aşa­ğıdaki cümlelerden hangisininkiyle benzer­lik göstermektedir?

A) Kendisiyle sık sık buluşuyorduk.

B) Zor bir işin altına girmiştik.

C) Öfkesi sonunda yatışmıştı.

D) Dostluğumuz günden güne gelişiyordu.

E) Evine gidip mutluluklar dilemiştik.

(1990-ÖYS)

 

32. Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem bile­şik zamanlı bir fiildir?

A) Mermiler altında geçerek suyu

Yollara döküldü bahtsız kafile

B) Tutuşurken ufuk uzakta yer yer

Alçalan akşamlarla sular karardı

C) Bu akşam rüyamda Leylâ'yı gördüm

Derdini ağlarken yanan bir muma

D) Susamış ruhumla mesafelere

Hiçbir şey bağlamaz beni bir yere

E) Mucize başlamıştı eşsiz ve çılgın

Yıkanan kuşlar gibi enginlerde

(1991-ÖYS)

 

33. Aşağıdakilerin hangisinde birden çok bile­şik fiil vardır?

A) Kimi benim gibi erir derinden Kimi senin gibi çok mutlu olur

B) Bahsetti derinden ona halim Aşkın bu onulmaz yarasından

C) Soldu günden güne sessiz soldu Dediler hep: "Kıza bir hal oldu!"

D) Bir öğreniversin aşkı Ağacı o vakit seyredin

E) Dalıveriyoruz arada bir Belli, bir şey var aramızda

(1992-ÖYS)

 

34. Bihruz Bey, yarım yamalak bir öğrenim gör­müş, yirmi üç yirmi dört yaşlarında bir gençtir.

Yukarıdaki cümle ya da onu oluşturan söz­cükler dilbilgisi açısından incelendiğinde aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?

A) Bileşik isim cümlesidir.

B) Birden çok belgisiz sayı sıfatı vardır.

C) Yükleminde ek-fiilin geçmiş zaman eki var­dır.

D) "yarım yamalak" sözü ikilemedir.

E) "öğrenim" sözcüğü fiilden türemiş bir isim­dir.

(1993-ÖYS)

 

35. Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi "şimdiki zamanın rivayeti" biçimindedir?

A) Oturdukları evi 20 yıl önce almışlarmış.

B) Geçen yıl arada sırada arkadaşlarla bulu­şup sinemaya gidiyorduk.

C) Ben de onun gelmesini bekliyordum.

D) O filmi ben de yıllar önce görmüştüm.

E) Eskiden kışlar daha soğuk, yazlar daha sı­cak geçiyormuş.

(1995-ÖYS)

 

36. Ad cümlelerinde kimi zaman ekeylemin 3. tekil kişi ekinin kullanılmadığı da olur.

Aşağıdakilerin hangisinde bu açıklamaya uygun bir cümle vardır?

A) En sevdiğim aydır ağustos.

B) Güz mevsimi, hasat demektir Anadolu insa­nı için.

C) Şu kara üzümler daha tatlıdır ötekilere gö­re.

D) Yükünden dalları eğilmiş elma ağaçları bir başka güzelliği bu bahçelerin.

E) Kavunun, karpuzun en bol olduğu zaman­dır şimdi.

(1997-ÖYS)

 

37. İnsanoğlu yüzlerce yıldır ölümsüzlük, dirlik dü­zenlikle ilgili özlemlerini çoğunlukla uzak bir ada görüntüsüyle birleştirerek dile getirmeyi

seçmiş, günlük yaşamın katı gerçekliğinden bunaldıkça hayalindeki adanın mutlu yalnızlığına sığınmıştır. İnsanın gönlünde vatan bu eğrlim, edebiyatın en zengin kaynaklarından biri olmuştur.

Yukarıdaki parçada numaralanmış sözcük­lerden hangisi fiilimsi değildir?

A)l. B) II. C)lll. D) IV. E) V.

(1997-ÖYS)

 

 

38. "Hemen bütün ev halkı, orada, çakıl taşı döşe­meli bir yola açılan oda kapısının önünde birik­mişti" cümlesinin yüklemi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Mişli geçmiş, olumlu, üçüncü tekil şahıs

B) Mişli geçmişin hikâyesi, olumlu üçüncü tekil şahıs

C) Mişli geçmişin rivayeti, olumsuz, üçüncü te­kil şahıs

D) Mişli geçmişin rivayeti, olumlu üçüncü şa­hıs

E) Şimdiki zamanın hikâyesi, olumlu üçüncü çoğul şahıs

(1967-ÜSS)

 

39. "atılmıştır" yükleminin yeterlilik bildiren bile­şik şeklinin şimdiki zaman hikâyesinin 3. tekil şahıs çekimi aşağıdakilerden hangisi­dir?

A) atılabiliyordu B) atılabilmişti

C) atılıyordu D) atılabilseydi

E) atılabilirdi

(1969-ÜSS)

 

CEVAPLAR:

1.D 2. E 3. B 4. B 5. E 6. E

7. A 8. D 9. B 10. A 11. B 12. A

13. C 14. C 15. E 16. E 17. C 18. E

19. E 20. D 21. E 22. A 23. E 24. E

25. B 26. C 27. E 28. E 29. B 30. B

31. A 32. E 33. D 34. C 35. E 36. D

37. C 38. E 39. A

 

{reg} SORULARIN AÇIKLAMALI CEVAPLARI

1. "Yardım etmek, yolcu etmek, hak etmek, rica etmek" yardımcı eylemle kurulan birleşik ey­lemlerdir; ama D seçeneğindeki "... lira eder" yardımcı eylemle kurulan bir birleşik eylem de­ğildir.

Yanıt D

2. Yardımcı eylemlerle oluşan birleşik eylemlerin dışında kalan bir birleşik eylem bulmamız iste­niyor. "Hissetmek, sabretmek, kaybolmak ve hapsolmak" yardımcı eylemle kurulmuştur, E seçeneğindeki "yürüyebiliyormuş" ise yeterlilik eylemidir.

Yanıt E

3. "Arkadaşınız... ayrıldı" tümcesinde eylem özne-yüklem ilişkisine göre dönüşlüdür. B seçe­neğindeki eylem de dönüşlüdür. "Ayrılmak" işi­ni yapan ve bu işten etkilenen kişi öznedir.

Yanıt B

4. Yapılmakta olan işi "şimdiki zaman" bildirir. A ve C seçeneklerinde "şimdiki zaman kipi" "ge­lecek zaman kipi" yerine kullanılmıştır, D ve E seçeneğinde "şimdiki zaman kipi" "geçmiş za­man kipi "yerine kullanılmıştır. Eylemin şimdi­ki zamanda gerçekleştiğini bildiren örnek B seçeneğindedir.

Yanıt B

5. A, B, C ve D seçeneklerindeki yüklemleri "ne­yi, kimi" sorusuna yanıt vermez. E seçeneğin­deki "izlemez misin?" yüklemi "neyi , kimi" so­rularına yanıt verir, yanıt "yeni diziyi" dir.

Yanıt E

6. Geçişli eylem "neyi, kimi" sorularına yanıt ve­ren eylemdir. E seçeneğindeki "uzat" eylemi "neyi, kimi" sözcüklerine yanıt vermektedir.

Yanıt E

7. B seçeneğinde yüklem "örterdir ve geniş za­man kipindedir,

C seçeneğinde yüklem "duruyor"dur ve şimdiki zaman kipindedir,

D seçeneğinde yüklem "dikmişim"dir ve duyu­lan geçmiş zaman kipindedir, E seçeneğinde yüklem "dizdim”dir ve bilinen geçmiş zaman kipindedir, A seçeneğinde ise yüklem ubakmalıyım"dır, "-malı/meli" gereklilik kipidir.

Yanıt A

8. Bu tarz çatı sorularında altı çizili eylemleri öz­ne yüklem ilişkisi açısından da, nesne yüklem ilişkisi açısından da değerlendirmek gerekir.

A seçeneğinde "istemiyorum": özne yüklem ilişkisi açısından etken, nesne yüklem açısın­dan geçişli;

B seçeneğinde "seçmiştik": özne yüklem ilişki­si açısından etken, nesne yüklem ilişkisi açı­sından geçişli;

C seçeneğinde "bekledim": özne yüklem ilişki­si açısından etken, nesne yüklem ilişkisi açı­sından geçişli;

D seçeneğinde "üzülmemelisin": özne yüklem ilişkisi açısından dönüşlü, nesne yüklem ilişkisi açısından geçişsizdir;

E seçeneğinde "alacağım": özne yüklem ilişki­si açısından etken, nesne yüklem ilişkisi açı­sından geçişlidir.

Yanıt D

9. Eylem kipinde anlam kayması, bir haber kipini bir başka haber kipinin ya da dilek kipinin yeri­ne kullanmaktır. B seçeneğinde "sabahları er­ken kalkmamak" durumu, tüm zamanları kap­sayan geniş zaman ifade eden bir durumdur; fakat şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir. Bu yüzden bu seçenekte eylem kipinde anlam kayması vardır.

Yanıt B

10. Verilen tümcenin yüklemi çatı bakımından öz­ne yüklem ilişkisine göre etkendir; çünkü işi ya­pan özne bellidir, nesnesine göre ise "neyi, ki­mi" sorularına yanıt vermediği için geçişsizdir. Dolayısıyla seçeneklerde öznesine göre etken, nesnesine göre geçişsiz eylem bulmamız ge­rekmektedir. A seçeneğinin yüklemi "durdu", özne yüklem ilişkisine göre etken, nesnesine göre geçişsizdir.

Yanıt A

11. Parçada birleşik zamanlı iki eylem vardır, biri "koşuyordu", diğeri "tanıyordu" eylemidir.

Yanıt B

12. I tümcesinin yüklemi "oturdu", "neyi, kimi" soru­larına yanıt vermediği için geçişsizdir.

Yanıt A

13. Verilen tümcenin yüklemi "söylendi", çatı bakı­mından öznesine göre dönüşlüdür, işi yapan "anneleri"dir işten etkilenen de "anneleri"dir. Nesnesine göre de geçişsizdir. C seçeneğinde "sevindi" sözcüğü de dönüşlü eylemdir.

Yanıt C

14. "Kadar" sözcüğü ilgeçtir, "gelen" sıfatfiildir, "za­man zaman" zarf tümlecidir ve ikilemedir, "bir" sözcüğü belgisiz sıfattır. Yüklem etken çatılı değil edilgen çatılıdır.

Yanıt C

15. "Çekinmeden, düşünerek, güle oynaya, ölesi­ye" bağfiilleri "nasıl?" sorusuna yanıt vermek­tedir. "E seçeneğindeki "geleli" bağfiili ise "ne zaman?" sorusuna yanıt verir.

Yanıt E

16. "Bu grup" tamlamasında "bu" işaret sıfatıdır, "tanınmış, unutulmuş, tanınan" sıfatfiildir, "bes­teci, tanınan, seslendiriyor" türemiş sözcükler­dir, tümcede zarf tümleci yoktur. Yüklem göre­vindeki "yorumluyor ve seslendiriyor" sözcükle­ri tek haber kipi aldıkları için basit zamanlıdır.

Yanıt E

17. I. tümcenin yüklemi "sürdürür", II. tümcenin yüklemi "sürdürür - söyler", IV. tümcenin yükle­mi "yaşatır", V. tümcenin yüklemi "anlatır" "neyi - kimi?" sorularına yanıt verdikleri için geçişli eylemlerdir. III. tümcenin yüklemi "gülümser" "neyi kimi?" sorularına yanıt vermediği için ge­çişsizdir.

Yanıt C

18. I. tümce, "girip çıktığı" eylemsileriyle kurulduğu için birleşiktir ve yüklem "rastlamıştım" gibi ey­lem soylu bir sözcük olduğu için eylem tümce-sidir.

II. tümcenin yüklemi "uzatmıştı" öğrenilen geç­miş zamanın hikâyesidir, "-miş" öğrenilen geç­miş zaman eki, "-ti" bilinen geçmiş zaman (hi­kâye) ekidir.

III. tümcede "arabaların park ettiği yerde" ve "taşlar arasında" olmak üzere iki dolaylı tümleç vardır. "İşi neydi" sorusu kişinin orada bulun­maması gereken bir yerde olduğunu ifade et­mektedir, gerçek anlamda soru bildirmemektedir.

IV. tümcede yüklem "getiriyorum"dur ve tümce­nin sonunda olmadığı için tümce devriktir, "gözlerimin önüne" ad tamlamasıdır.

V. tümcede "geç-" eylemin aldığı "-dik / -dik" eki isimfiil eki değil sıfatfiil ekidir.

Yanıt E

19. "Ağır ağır" ikilemesi eylemi belirttiği için zarftır, "ile" sözcüğü "ve" sözcüğünün yerini de tuttuğu için bağlaçtır, "kıpkırmızı" sözcüğü "güneş" adını nitelemektedir ve pekiştirme önadıdır, "karşın" sözcüğünün türü ilgeçtir, "umut" söz­cüğü kökü bakımından isim soylu değil "eylem" soyludur, çünkü "um-" köküne "-mak" mastar eki getirilebilir.

Yanıt E

20. Orak Adası, bir ad takımıdır. Adlara nasıl sorusu sorulduğunda aldığımız yanıt önad olur. "Orak Adası" ad takımına "nasıl" sorusunu sorduğu­muzda "kıyılar, dantel dantel" yanıtını alırız. Do­layısıyla ikileme önad görevindedir.

II. cümlenin yüklemi "duruyordu" iki ayrı haber ki­pi almıştır, "-yor" ve "-du" haber kiplerini aldığı için birleşik zamanlıdır.

III. cümlede iki ad tamlaması vardır. Bii "çök­ertme koyu" diğeri "Öğle yemeği"dir. İlk ad tam­laması bulunma durumu eki "-de"yi aldığı için "dolaylı tümleç" görevindedir. İkincisi ise yük­leme sorulan "ne?" sorusunun yanıtı olduğu için nesnedir.

IV. cümlenin yüklemi "söyledi"dir. Yüklem "neyi?" sorusuna yanıt verdiği için; yani nesne aldığı için geçişlidir, geçişsiz değildir.

V. cümledeki "de" ile "ve" bağlaçtır.

Yanıt D

21. E seçeneğindeki özne görevinde olan "çöp" sözcüğü, yüklemin bildirdiği işi yapmamakta­dır. Yani dökme eylemin bildirdiği işi yapma­maktadır. Yani dökme eylemini başkaları ger­çekleştirmiş. Bu eylemden etkilenen ise "çöp­ler". O halde bu cümle 'edilgen" bir cümle. Di­ğer seçeneklerdeki cümleler ise "etken" cümle­lerdir; çünkü bu cümlelerde "dökülme" eylemi­ni gerçekleştiren başkaları değil, cümlelerin özneleridir.

Yanıt E

22. A seçeneğinde eylem bir başkası tarafından yaptırılmaktadır. Bu cümlede eylem ettirgendir. Halbuki B, C, D, E seçeneklerindeki cümleler­de, eylem etkendir. Bu cümlelerde eylemi ya­pan öznedir. A seçeneğinde eylemi özne yap­mıyor; başkalarına yaptırıyor. Bu nedenle A'daki cümle farklıdır.

Yanıt A

23. "dövüştüler", işteş çatılı bir eylemdir ve bu eyle­me özne-yüklem ilişkisi açısından bakıldığında işin karşılıklı yapıldığı görülür. A, B, C ve D seçe­neklerinde iş, birlikte yapılmaktadır. Oysa E se­çeneğindeki "tartıştılar" sözcüğü işin karşılıklı yapıldığını gösterir.

Yanıt E

24. Örnekler incelenirse görülür ki, kılış fiillerinde bir "hareket"; durum fiillerinde "hareketsizlik"; oluş fiillerinde ise, "olup bitme, sonra erme" an­lamları var. E'de "atmak" kılış, "kalkmak" du­rum, "sararmak"ise oluş fiilidir.

Yanıt E

25. "Yangın çok geçmeden söndürülmüştü."

S.özne Zarf tümleci Yüklem Örnek cümlenin yüklemi edilgendir. Yani sön­dürme eyleminin kimin tarafından yapıldığı bel­li değildir. "Söndürülen yangın", cümle edilgen olduğundan sözde özne görevindedir.

Yanıt B

26. İstek kipinin eki: "-e, -a"dır. C seçeneğindeki "çalışmak" eylemine getirilmiş olan "-a" istek ekidir.

A, D, E seçeneklerindeki eylemler buyurma (emir) kipinde; B'deki eylem ise, gereklilik kipindedir.

Yanıt C

27. İlk dört seçenekteki eylemler edilgen çatılıdır, (dokunmuş, süslenmiş, silinmiş, temizlenmiş) E seçeneğindeki "yıkanmış" eylemi dönüşlü çatıdadır. Bunun için doğru yanıt E seçeneği­dir.

Yanıt E

28. Nesneyi bulmak için yükleme "neyi, kimi" soru­ları sorulur. Yüklem bu sorulara yanıt veriyorsa geçişlidir, nesne alır. Bu tür bir yüklem E seçe­neğinde "fark edemezsiniz" yüklemidir. Buna göre doğru yanıt bu seçenektir.

Yanıt E

29. Dilimizin bir özelliği de kip ve zamanların birbi­rinin yerine kullanılmasıdır.

A seçeneğinde şimdiki zamanlı "geçiriyorum" geniş zaman yerine;

C seçeneğindeki "tutmuyorsun" şimdiki za­manlı eylemi geniş zaman yerine; D seçeneğindeki şimdiki zamanlı "geliyorlar" gelecek zaman yerine;

E seçeneğindeki "gidiyorum" eylemi de gele­cek zaman yerine kullanılmışlardır. B seçeneğindeki "hazırlanıyor" çekimli eylemindeyse böyle bir durum olmadığından, yanıt bu seçenektir.

Yanıt B

30. Cümlede yüklem göreviyle kullanılan eylemin kip anlamı ile cümledeki zaman anlamı çelişti­ğinde eylem kipinde anlam kayması olmuştur. Verilen cümlelerin tümünde geniş zaman (-r) kullanılmasına karşın, yalnız B'de geniş za­man anlamı vardır. Öteki tüm seçeneklerde ge­niş zaman kipi gelecek zamana kaymıştır.

Yanıt B

31. "Görüşmek eylemi en az iki kişi tarafından ger­çekleştirilebilen; yani işteş bir eylemdir, aynı ol- • gu A seçeneğinin yüklemi "buluşmak" eylemi için de geçerlidir.

Yanıt A

32. Eylem, zaman ya da dilek anlamlı birden çok ek aldığında bileşik zamanlı olur. E seçeneğin­de, yüklem durumundaki "başlamak" eylemi önce belirsiz geçmiş zaman eki (-mış, -miş, -muş, -müş) almış daha sonra da "-di" ekeylemini alarak belirsiz geçmiş zamanın hikâyesi biçiminde bileşik zaman oluşturmuştur.

Bu arada B seçeneğindeki "karardı" eylemi de bileşik zamanlı sanılabilir. Oysa "kara-r-dı bi­çiminde sözcüğü kök, gövde, eklerle gösterdi­ğimizde "r" ekinin geniş zaman eki değil, addan eylem yapan bir yapım eki olduğunu; dolayı­sıyla bu eylemin basit zamanlı bir eylem oldu­ğunu görürüz.

Yanıt E

33. A'da mutlu olmak, B'de bahsetmek. C'de bir hal olmak. E'de dalıvermek bileşik fiilen kulla­nılmıştır. D seçeneğinde ise, iki tane bileşik fiil vardır, öğrenivermek, seyretmek.

Yanıt D

34. Cümle hakkında A, B, D, E seçeneklerinde ve­rilen bilgiler doğrudur, ancak bu cümlenin yük­lemi ek-fiilin geniş zamanıyla çekimlenmiş (-dır, —dir, -tır, -tir) olduğundan C seçeneğin­de verilen bilgi yanlıştır. Ek-fiilin geçmiş za­man eki "(i) miş" ve "(i) di" dir.

Yanıt C

35. E seçeneğinin yüklemini şöyle tahlil edebiliriz: 'geç -ivor - muş"

Kök Şimdiki Ekeylemin zaman rivayeti

Yanıt E

36. D seçeneğindeki cümlenin yükleminde ekeyle­min 3. tekil kişi eki kullanılmamıştır. (... güzel­liğidir...)

Yanıt D

37. Bir sözcüğün fiilimsi olabilmesi için fiil kökün­den türemesi ve eylem anlamı taşıması gerek­mektedir. "gerçek-Jik-i-n-den" sözcüğünün fi­ilimsi olmadığı açıkça görülmektedir.

Yanıt C

38. "Birikmişti" sözcüğü "miş"li geçmiş zamanın hikayesiyle çekimlenmiş bir yüklemdir. Olumlu­dur ve üçüncü şahısla çekimlenmiştir.

Yanıt B

39. "Atılabiliyordu" yeterlilik bileşik fiili, şimdiki za­manın hikâyesi ve 3 tekil kişi çekimindedir.

Yanıt A

{/reg}

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile