REKLAM

EDATLAR (İLGEÇLER)

Tek başına bir anlam taşımayan , ancak kendinden önceki sözcükle birlikte kullanıldığında belirli bir anlamı olan sözcüklerdir.Edatlar çekim eki alırsa adlaşırlar. En çok kullanılan edatlar şunlardır:

Gibi:

Benzetme ilgisiyle ismi nitelerse sıfat öbeği, fiili nitelerse zarf öbeği kurar.

  • Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendi. (sıfat)
  • Dev gibi dalgalar sahile vuruyordu. (sıfat)
  • Yüzün bir kır çiçeği gibi usulca söner. (zarf)
  • Dolu bir kadeh gibi kırılıyorum avuçlarında.(zarf)
  • Sen de onun gibi düşünüyorsun (karşılaştırma)
  • Annem gibi dolma yapan dünyada bulamazsın (k.)
  • Yataktan kalktığı gibi dışarı fırladı.(hemen,o anda)
  • Haberi aldığı gibi yola çıktı.(hemen,o anda)
  • Ben ona insan gibi davrandım.( yakışır biçimde)
  • Birbirinizle adam gibi konuşun.( yakışır biçimde)
  • Saat üç gibi yanına gelirim. (dolayında)
  • Final maçı akşam sekiz gibi başlar ( dolayında)
  • Bugün yağmur yağacak gibi (tahmin)
  • Galatasaray bu maçı alacak gibi (tahmin)
  • Bir an onu sever gibi oldum (yaklaşma)
  • O sırada güneş çıkar gibi oldu. (yaklaşma)

BAĞLAÇLAR

Cümleleri veya aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlayarak aralarında anlam ilgisi kuran sözcüklere denir.

“İLE” - “VE” BAĞLAÇLARI

Aynı görevdeki sözcükleri birbirine bağlar.

---Evin ve bahçenin kapısı açıktı.(Tamlayan)

---Bu radyo Adana’da ve Mersin’de yayın yapıyor.(D.T)

---Akşam arkadaşıma gideceğim ve her şeyi anlatacağım.

---Cehennemle cenneti bu dünyada yaşadık.(Nesne)

---Evle okul arasında mekik dokuyor.(Tamlayan)

---Annesiyle babası yarın bize gelecek.(Özne)

Uyarı:Biri bağlaç diğeri edat olan iki çeşit “ile” vardır.Bir cümlede “ile”nin yerine “ve”yi getirebiliyorsak bağlaç, getiremiyorsak edattır.

---“Bazen yandık bazen menekşelerle söyleştik.(Edat)

---“Kazaklarla ceketi parayla aldım.(B-E)

DİLİMİZDEKİ BAŞLICA EDATLAR


İLE (-le, -la)


Boğaz'da motorla bir gezinti yaptık. (araç)
Bir demir testeresi ile zinciri kestiler. (araç)
Balığa çıkmak için o arkadaşıyla sözleştiler. (karşılıklılık)
Yarın amcamla kasabaya gideceğiz. (birliktelik)
Eşyaları at arabasıyla taşımışlar. (araç)
Dün akşam bir adamla döndü. (birliktelik)
Küçük kız sevinçle odaya daldı. (durum ilgisi)
Görülmek korkusuyla saklandı. (nedenlik)
Yağmurun yağması ile trafik aksadı. (nedenlik, neden-sonuç ilgisi)
Ben hiçbiriyle uğraşmadım. (eylemin kime yönelik olduğu)

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde edat (ilgeç) yoktur?

A) Sıcak çayı içince ısınır gibi oldu.

B) Onun da buradan ayrılacağını duydum.

C) O adam kadar çalışkanını hiç görmedim.

D) Alışveriş yapmak üzere bir mağazaya girdi.

E) Çevresindekilere karşı hırçın davranıyor.

ÜNLEM

Birine seslenmek için veya çeşitli duygularımızı (şaşkın­lık, korku, sevinç, şaşma, beğenme, acıma, üzüntü...) anlatmak için yararlandığımız sözcük türüdür. Ünlemlerin de edat ve bağlaçlar gibi tek başlarına anlamları yoktur.